Làm đàn bà có khổ?

Con trai tìm thấy một cuốn sổ nhỏ trong có bài viết từ cuối năm ngoái của tôi, thời điểm tăm tối sau khi sinh được vài tháng. Có một vấn đề mà tôi không đưa lên nhưng vẫn luôn chứng tỏ luận điểm rằng tôi là người yếu đuối và thiếu quyết đoán trong tình cảm. Thì đó, giờ này vẫn vậy. Tôi vẫn tự làm khổ mình vì sự thiếu dứt khoát đó thôi...


----

Đây rồi, cảm giác tôi đang kiếm tìm: Giai điệu nhạc Pháp nhẹ nhàng; một ly trà; một chocolate cake; một khung trời rộng mở với cây & hoa; một con phố không quá vắng vẻ, không quá tấp nập với xe cộ, khói bụi & còi xe ầm ĩ. Là đây, cuộc sống mà tôi luôn cố gắng có được hàng ngày.

Tất nhiên lúc này đây thiếu vắng khuôn mặt ngộ nghĩnh, nụ cười đáng yêu của con gái mới mấy tháng tuổi, thiếu vắng vẻ giận hờn phi lý nhưng hài ước của cậu con trai tuổi mới lớn. Nhưng đôi khi cần phải thế. Bạn phải tạo một khoảng cách và xa vắng vừa đủ cho bạn sự êm ái, thư giãn để khỏe mạnh. Lúc này là lúc bạn nghỉ ngơi, lấy lại tinh thần, sức lực để tiếp tục bên con hàng ngày, suốt cuộc đời.

Tóc tôi được chải mượt mà, quần áo không là lượt cầu kỳ nhưng không thấm đẫm mùi mồ hôi và sữa. Tôi đang tận hưởng giây phút thư thái hiếm hoi, ngắn ngủi sau nhiều tháng trời, trước khi bắt đầu một trong những chuỗi ngày bận rộn, quay cuồng của “bà mẹ bỉm sữa”.

Tôi yêu các con tôi. Sự thật hiển nhiên này không có gì có thể thay đổi. Ai lại không yêu thương những đứa con do chính bạn mang nặng 9 tháng 10 ngày. Cho dù việc đó có nằm trong kế hoạch cố định của cuộc đời bạn hay không, những đứa con luôn là món quà quý giá nhất mà ông Trời ban tặng.

Thế nhưng, dù tình yêu của bạn có bao la đến đâu, trái tim bạn có rộng mở đến đâu thì sức lực và khả năng chịu đựng của con người thể chất luôn có hạn. Bạn chỉ thực sự thấm thía cảm giác “lực bất tòng tâm” khi bạn vừa muốn có một cuộc sống thư thái, đi du lịch đó đây theo sở thích, vừa muốn có những đứa con để mà yêu thương. Thì đó, bạn có thể chỉ vùi mặt vào làn da mềm mại khi chúng còn bé, hít hà vị thơm đầy mùi sữa, bạn sẽ thấy nhẹ nhõm biết bao. Nhưng khi bạn mất ngủ triền miên hàng tháng trời, bạn không có người nâng đỡ tinh thần hay trông con giúp khi bạn ốm đau, thử hỏi bạn sẽ giữ vững được bao lâu?

Tôi yêu các con tôi vô điều kiện. Tôi luôn cố để làm những điều tốt đẹp nhất cho chúng trong sức lực yếu ớt của mình. Nhưng tôi hiểu ra một điều khi có đứa con thứ hai vào tuổi trên bốn mươi: nếu tôi không yêu thương, chăm sóc bản thân mình thì tôi không đủ sức để yêu thương ngay những đứa con mà tôi hằng mong mỏi.

Tôi đã quá chán nản, mệt mỏi phải chạy theo làm hài lòng tất thảy mọi người, phải nhìn mặt họ, nghe giọng họ để đoán xem họ đang vui hay buồn, liệu họ có cần tôi giúp đỡ, liệu tôi có làm gì khiến họ phật lòng?

Tôi lại cảm thấy cô đơn, lẻ loi. Hố ngăn cách giữa vợ chồng chúng tôi ngày càng rộng tếch toác.

Thật khó khi bạn quá khác biệt trong môi trường sống của chính mình, với người “đầu kề vai ấp” của mình.

Những người xung quanh sao họ quá xa lạ? Ngay cả những người thân. Họ thật bình thường, giống nhau. Chỉ mình tôi lẻ loi, khác biệt. Không giống nhiều người, không thể bắt chước để giống họ.

Người ta nói phụ nữ sau sinh sẽ thay máu và đổi tính. Về nghĩa bóng, điều này đã xảy ra nhiều nhất sau lần sinh thứ hai này cách đây hơn năm tháng. Đúng hơn, bản chất con người tôi về thật nhất với “hình hài” vốn dĩ ẩn sâu suốt hơn bốn mươi năm qua?

Tôi và chồng tôi luôn khác biệt, xa cách. Nhưng chỉ đến lần sinh này tôi mới thấm thía sự trái khoáy của việc đó. Khi bạn sinh đứa thứ hai, kỳ vọng và nhiệt huyết của bạn sẽ giảm, lo lắng của bạn sẽ bớt đi? Với tôi, điều này dường như không xảy ra. Ở một khía cạnh nào đó, nó đi ngược lại.

Tôi kỳ vọng vào chồng tôi, vào sự hàn gắn giữa chúng tôi nhiều hơn bao giờ hết. Bởi lẽ đứa con này là kết quả của một kỳ vọng thay đổi lớn lao giữa hai người, không phải thế sao?

Tự dưng lòng tôi lại trùng xuống. Sao tôi luôn đánh vật với những suy nghĩ, so đo?

Bữa trước gặp lại anh bạn cũ, anh phản bác quan niệm của tôi về việc làm đàn bà thật khổ. Theo anh, làm đàn ông mới khổ. (dĩ nhiên rồi vì anh là đàn ông còn tôi là đàn bà). Anh bảo, đàn ông phải gánh vác việc lớn, là trụ cột trong gia đình (quan niệm lỗi thời); luôn đau đầu tìm mưu kiếm tiền nuôi gia đình (phụ nữ cũng vậy mà); phải nhịn nhục ở cơ quan để có cơ hội thăng tiến (ai bảo anh chọn làm cho nhà nước); phải đấu tranh vất vả nếu muốn ứng cử vào vị trí quan trọng trong chính phủ (quan niệm này hơi mới so với tôi nhưng công nhận là đúng. 

Tôi vẫn cho rằng nó dễ dàng hơn với đàn ông vì ở Việt nam không có mấy lãnh đạo cấp cao là nữ. Nhưng anh đúng ở chỗ, trên chính trường luôn có tỷ lệ nhất định các vị trí dành cho ứng viên nữ. Vấn đề là rất ít phụ nữ đủ mạnh mẽ, kiên trì ứng cử. Vì vậy sự cạnh tranh giữa nữ giới rất nhẹ nhàng, đơn giản, không tàn khốc như nam giới. 

Hoàn toàn khác các nước tân tiến, như Mỹ chẳng hạn, khi người phụ nữ phải nỗ lực gấp vạn lần tranh cử vào vị trí cấp cao. Có điều, tại Mỹ, phụ nữ có quyền ngang đàn ông và họ có thể tranh cử công khai vị trí cao nhất. Ví dụ điển hình như Hilary Clinton tranh cử vào vị trí tổng thống, ngang bằng với Donald Trump hay bất kỳ ứng cử viên nam nào khác.

Quay về quan niệm phụ nữ thật khổ. Anh bạn khăng khăng bảo vệ luận điểm của mình khi tôi hạ nhiệt, dãi bày rằng tôi có thấy nỗi khổ của đàn ông. Dưới góc độ tình cảm, đàn ông thật khổ khi không thể khóc những lúc mình cần hay muốn. Bởi lẽ đàn ông phải chứng tỏ mình là phái mạnh. Trừ mấy tay diễn viên Hàn Quốc, Đài Loan, mấy khi đàn ông khóc khi đau khổ, buồn phiền?

Vấn đề bình đẳng giới dường như quá to tát và phức tạp để có thể đàm đạo trong một trang giấy. Mà lúc này sao tôi lại nghĩ đến việc đó khi đang cố tận hưởng chút thời gian ngắn ngủi của riêng mình. À phải rồi, là do khi dẫn dắt luận điệu đó, tôi phải công nhận một điều đôi khi phụ nữ không quá khổ như tôi thường nghĩ (tôi đang AQ để không chìm sâu vào cảm giác chán chường). Trừ lúc bầu bí, sinh nở, phụ nữ cũng có những sung sướng nhất định mà đàn ông không có được. Với tôi, ví dụ đơn giản như trên, phụ nữ có thể khóc bất kỳ lúc nào, bất kỳ đâu mà không bị coi là kỳ lạ. Với con trai tôi, làm con gái thật sướng vì cô giáo luôn bênh vực, có nhiều ngày lễ trong năm mà cậu phải góp tiền, sức làm, tặng quà…

Tôi lại lạc lối. Sao vẫn luôn vậy? Tôi cứ lạc lối mãi trên đường đời vô định. Tôi cứ để sự lan man cuốn trôi gần hết thời gian tồn tại trên đời!

27/10/2016

Phận đàn bà Việt nam

Lâu lắm rồi tôi mới ngồi cafe hàn huyên với nhóm bạn chỉ có phụ nữ như sáng nay. Các chị học cùng tôi cấp 3. Không có quá nhiều thay đổi giữa chúng tôi, dù ai cũng đã ngoài bốn mươi chứ không còn là những cô bé học trò của năm nào.

Cuộc sống đẩy đưa chúng tôi đến những lựa chọn khác nhau trong cuộc sống. Duy có điều không thay đổi mà cả cuộc đời này chúng tôi mãi cùng sẻ chia. Tất cả đều là đàn bà, đều sống trong những hạn hẹp về nhiều mặt của xã hội Việt Nam.

Giờ đã là thời đại mới. Vâng đúng rồi. Tôi cũng đã học được nhiều điều mới và đã áp dụng cho cuộc sống của riêng mình. Nhưng suy cho cùng, khi bạn sống ở Việt Nam thì vào thời đại nào bạn vẫn luôn là người đa mang và thiệt thòi.

Nghe các chị tâm sự về cuộc sống, về tình trạng gia đình, con cái sao giống nhau đến vậy. Cũng những vấn đề xưa cũ ấy, những bức xúc chung ấy. Phụ nữ chúng tôi sao sinh ra đã phải chịu nhiều khổ đau, thiệt thòi?

Tôi chợt nhớ đến những lời đau nhói mà bố mẹ nói với tôi. Con gái lấy chồng là phải theo chồng, nhờ nhà chồng. Chúng mày đừng có nhờ vả bố mẹ nữa! Vậy sao? "Con gái là con người ta" thật sao? Tại sao khi buồn khổ, có việc, bố mẹ tôi không bao giờ nghĩ đến hay yêu cầu con trai của ông bà? Lúc đó, sẽ lại là những đứa con gái mà ông bà muốn hắt hủi sang nhà chồng là người được hỏi, được yêu cầu hỗ trợ hay giúp đỡ. Lúc đó thì con gái là gì nhỉ?

Tôi giận bố mẹ. Đúng hơn gần đây tôi giận mẹ tôi. Bố tôi là đàn ông. Bố tôi cổ hủ. Thôi thì đàn ông tự cho mình cái quyền coi thường phụ nữ hay nói thế nào thì họ cũng chỉ là đàn ông. Tôi không quá bận tâm. Nếu họ không như thế thì đã không có một cái xã hội Việt Nam mà tôi đang nói đến. Nhưng mẹ tôi, một người phụ nữ với năm người con mà có đến bốn đứa con gái. Mẹ tôi đã phải khổ, phải chịu nhẫn nhục bao năm với phận đàn bà của mình. Sao mẹ tôi không thể yêu thương và cảm thông cho những đứa con gái của mình hơn?

Tôi giận mẹ. Tôi biết mẹ cũng yêu thương chị em tôi theo cách riêng của mẹ. Nhưng cứ nghĩ đến việc mẹ phân biệt chúng tôi với cậu con trai quý tử của mẹ là máu trong người tôi lại sôi lên. Đã bao năm tôi nhịn nhục, tôi chiều theo hết thảy mọi người, trong đó có nhiều yêu cầu không hợp lý của mẹ. Vậy mà mẹ đẻ tôi, nuôi tôi, chứng kiến sự tồn tại của tôi hơn bốn mươi năm mà mẹ chưa bao giờ hiểu nổi đứa con gái nhạy cảm của mẹ.

Khi tôi mang bầu đứa con đầu lòng đã phải chịu nhiều đay nghiến ấm ức. Nhưng khi đó, theo quan niệm của xã hội Việt Nam, tôi đã sai nên đành cắn răng chịu đựng. Ấy vậy mà khi mang thai đứa con thứ hai cách mười hai năm sau đó, tôi vẫn nhận được gáo nước lạnh không kém gì. Mẹ giận lẫy tôi. Mẹ đay nghiến, đổ lỗi cho tôi.

Tôi buồn bực, bức xúc. Tôi đã giận mấy tháng trời cho đến khi gần sinh. Và rồi, lại những lời đay nghiến, trách móc tương tự xảy ra suốt nhiều tháng sau khi tôi sinh. Cứ khi nào không có người giúp việc, mẹ phải sang đỡ là tôi lại phải chịu trận. Dường như mọi tội lỗi là do tôi. Dường như với mẹ tôi là gỗ đá và sức chịu đựng vô hạn.

Mẹ không hiểu. Mẹ cố tình không hiểu. Tôi đã nói nhiều lần là tôi bị trầm cảm. Tôi đã từng phải uống thuốc và thường xuyên mất ngủ. Lần sinh này tôi lại bị trở lại do căng thẳng, mệt mỏi, chán chường. Tôi thực sự cần một người cảm thông, một người có thể chìa bờ vai vô điều kiện cho tôi ngả vào khi quá căng thẳng và mệt mỏi.

Con gái sẽ nghĩ đến ai nếu không phải là mẹ mình. Ấy vậy mà những gáo nước lạnh vẫn liên tiếp đổ xuống đầu tôi một cách vô tâm.

Đến hôm nay, ngồi nói chuyện với các chị tôi lại thấy buồn thay cho cái kiếp đàn bà Việt Nam. Xã hội làm khổ chúng tôi. Những ông chồng vô tâm, vô trách nhiệm làm khổ chúng tôi. Nhưng thực ra chính chúng cũng tôi làm khổ lẫn nhau và làm khổ cả bản thân mình.

Tại sao chúng tôi phải đa mang. Tại sao chúng tôi không thể nhẫn tâm với những đứa con của mình. Tại sao chúng tôi không thể vui vẻ sống với những đam mê của chính mình. Đó là vì trách nhiệm quá nặng nề luôn đè lên hai đôi vai yếu đuối của chúng tôi, những người phụ nữ có chồng, có con.

Tôi lại ước gì mình có thể đủ mạnh mẽ để dứt ra. Lại hai năm nữa trôi qua từ "Ngõ cụt". Sao tôi vẫn không thể giải thoát chính mình? Tôi sợ cô đơn? Tôi sợ cuộc đời vất vả? Tôi sợ cái gì đây khi tôi vẫn luôn vất vả và cô đơn trong chính ngôi nhà có vẻ như đầy đủ của mình?

Tôi kể với các chị chuyện nhà tôi mỗi người một phòng. Giống như ở trọ chung. Giờ không có gì chung nữa kể cả thứ duy nhất đã từng gắn bó và níu kéo vợ chồng tôi trong nhiều năm. Chúng tôi giờ như hai người xa lạ về nhiều mặt. Con cái chung ư? Thì đúng là có. Nhưng sống giữa gia đình mà như cô đơn một mình thì liệu có nên chấm dứt tại đây?

Phận đàn bà Việt Nam sao quá đa mang!!!

Trước thềm TMK

Ngồi nói chuyện với em khách hàng mà cứ ngỡ tôi đang tự nhủ một mình: em đừng cố quá. Đôi khi công việc ta làm không chỉ vì tiền. Nếu có thể hãy tìm một công việc vừa mang lại thu nhập vừa thỏa mãn đam mê.

Tôi thì sao nhỉ? Đã từ lâu tôi chán với công ty hiện tại của mình. Tôi bỏ công ty lớn về làm ở một dự án bé xíu, văn phòng xập xệ (giờ thì đến cái góc xấu xí đó cũng đã bị đóng) với hy vọng tránh được những đấu đá, bon chen. Nào ngờ, về đây, bao nhiêu chuyện trái khoáy và nực cười nhất trong suốt 20 năm đi làm diễn ra mà cứ ngỡ như trong phim.

Trước đây, khi tôi chán nản với cuộc sống đến mấy, công việc và con cái luôn là chỗ dựa tinh thần vững chắc nhất để tôi vực dậy và vươn lên. Ấy vậy mà lần này thì cái đáy tưởng chừng như không thể thấp được hơn nữa đã vỡ ra và tôi lại rơi xuống một hầm tối sâu hơn, vô định hơn. 

Việc có con nhỏ cũng là một niềm vui và động lực khiến tôi thấy mình trẻ hơn tuổi 43 hiện tại. Nhưng cũng vì ở cái tuổi đã U50 này, sức lực và tinh thần không còn được như người phụ nữ trung kiên tuổi 28 ngày nào. 

Tôi xụp đổ hoàn toàn khi biết rằng mọi điều chồng tôi hứa hẹn trước khi mang thai đã gần như không có trong kế hoạch thực sự của chính anh bao lâu nay. Rằng lần này, với hy vọng có thêm một đứa con, tình cảm và mọi thứ trong gia đình bé nhỏ của tôi sẽ được hàn gắn và tốt đẹp. Ngược lại, tôi đã hoàn toàn thất vọng và chán nản. Cảm giác như mình bị lừa một cú đau và ngoạn mục nhất trong hơn bốn mươi năm cuộc đời. 

Tôi chưa bao giờ thấy mình tuyệt vọng hơn khi tiếp tục phải dậm chân tại chỗ với công việc mà tôi đã không còn thấy hy vọng, nơi tôi không còn thể phát triển, nơi tôi tiếp tục phát hiện ra những trò lừa lọc với những kẻ ngấm ngầm làm hại mình. Nhưng với tuổi này tôi có thể đi đâu và làm gì. Tôi chưa thể định hình nổi. Tôi cũng có gửi CV đi vài nơi ở nước ngoài và trong Sài gòn với hy vọng tìm được một cứu cánh, dù chưa phải công việc thực sự mong muốn, nhưng cũng cho thấy mình còn khả năng bay xa và bay cao hơn.

Những lời từ chối hoặc sự im lặng liên tiếp trả lời cho những hão huyền đó khiến tôi bỗng khựng lại. Vậy sao! Vậy là chấm dứt những chuỗi ngày đầy tự tin, khi tôi có thể tung hoành ngang dọc theo ý thích? 

Tôi sẽ làm gì đây trong thời gian 5-10 năm nữa của cuộc đời? Khi đó tôi vẫn chưa đủ tuổi về hưu. Chắc chắn là tôi không muốn ngừng làm việc để ngồi nhà than khóc với những phiền muộn tuổi TMK.

Mơ ước của tôi vẫn là một blog về du lịch với một công việc liên quan đến du lịch. Tôi muốn được đi và viết như những ngày nào. Nhưng hơn hai năm nay, ngoài hai chuyến đi ngắn đến Hạ Long thì tôi chưa thể đi đâu xa với Công chúa bé nhỏ vừa tròn một tuổi của mình. Sức khỏe của tôi vẫn đang gặp vấn đề và đang trong giai đoạn bảo dưỡng để hồi phục. 

Giờ tôi bắt đầu ngồi nghĩ và mong ước nhiều hơn dám thực hiện. Tôi đã đến giai đoạn trì trệ vậy sao?

Tôi đã có một blog cá nhân nhưng chủ yếu là các bài tạp văn viết về cuộc sống đời thường. Tôi cũng đã và đang thử nghiệm một trang blog du lịch nhưng ngoài những bài viết cũ, kỷ niệm về những chuyến đi cũ, tôi chưa có nhiều để viết trong suốt hai năm qua.

Tôi những tưởng việc thử viết Tiểu thuyết đầu tay sẽ đem lại hứng khởi và nguồn khai sáng cho những tác phẩm tiếp theo. Ấy vậy mà tôi luôn lấy lý do này kia để trì hoãn (dĩ nhiên cũng có những lý do chính đáng và rất thật như tôi vẫn phải tiếp tục công việc kiếm tiền hiện tại, tôi có con nhỏ và thường hay bị lao đao mỗi khi đổi giúp việc hay giúp việc xin về quê…) Toàn những lý do cũ rích. Tôi biết vậy. Tôi lại trở về 12 năm về trước khi mới sinh đứa con đầu lòng. Và như thế, vòng xoáy cuộc đời lại đang cuốn tôi đi với sự chống chọi yếu ớt hơn bao giờ hết.

Em khách hàng cũng bị cuốn theo dòng suy tư và tâm sự của tôi. Em bỗng trùng xuống và thổ lộ: em cũng không thích ở Hà nội chị ạ. Em thích về quê, có một trang trại sinh thái, trồng rau, hoa và làm du lịch hay gì đó. Nhưng chắc còn xa vời lắm. Hiện tại em chưa có gì. Đây này chị (em vào tài khoản ngân hàng của mình), em chỉ đang mong có đủ tiền trả khoản nợ 50 triệu em vay ngân hàng cho bố mẹ em xây nhà. 

Bỗng dưng tôi thấy lòng mình trùng xuống. Tôi cũng đã có lúc có ước mong rất nhỏ nhoi và cụ thể như thế. Suýt chút nữa, khi cao hứng lên, tôi định hỏi em có cần vay không lãi để trả không thì tôi cho em vay. Chợt nhớ lại những kinh nghiệm để đời, vì tiền mất bạn và mất người quen. Tôi đã kìm lại mong muốn được giúp đỡ em. Dù gì, tôi cũng chỉ gặp em mấy lần và em cũng chỉ là người sẽ không gắn bó gì với tôi trong tương lai.

Thế đó! Trong cuộc sống hiện đại, làm người tốt không phải đơn giản. Giống như tình trạng hiện tại của tôi. Tôi không tự đề cao mình là người tốt. Nhưng tôi vẫn khẳng định rằng mình chưa đủ tha hóa hay bản chất không quá xấu để làm được nhiều điều tôi nên làm. 

Tôi đã cố gắng nhiều năm trong công việc hiện tại. Có những lúc tôi làm như đó chính là công ty của mình, tiền của mình. Đổi lại tôi đã được gì? Không một sự công nhận thực sự nào. Tệ hơn, còn bị vùi dập hết lần này đến lần khác, ngay cả khi mang thai và mới sinh em bé. Rồi gần đây nhất, khi chủ đầu tư lộ rõ bản chất, tôi đã mất nốt chút hy vọng và niềm tin còn lại vào việc mình có thể trụ thêm dài lâu tại đây mà không làm điều gì đó xấu xa. 

Tôi bị nợ tiền, bị xoi mói, bị thúc ép như thể tôi chưa bao giờ tự giác làm điều gì đúng đắn. Ngọn lửa leo lắt trong công việc bấy lâu giờ đang dần tắt ngấm. Nếu tôi không chuyển đi thì tôi sợ mình sẽ làm điều gì đó, không hẳn là quá xấu xa, nhưng chắc chắn sẽ là không tốt trong từ điển làm người của chính mình.

Mấy đêm nay tôi lại mất ngủ hoặc ngủ chập chờn. Tôi không muốn phải làm những việc mờ ám và không đàng hoàng. Nhưng liệu tiếp tục cố gắng làm người tốt giữa “bầy sói” có phải là ý hay? Tôi chưa biết bước tiếp theo là gì. Nhưng tôi biết một điều chắc chắn. Tôi muốn đầu tư nhiều thời gian hơn cho công việc mơ ước của mình. Và trước tiên, để làm được việc đó, tôi cần đi đâu đó thật xa, thật thư giãn. Tôi cần suy nghĩ và định hướng lại về cuộc đời của chính mình.

Và tôi ngừng viết. Tôi bắt đầu tìm kiếm một cơ hội giá rẻ tại một điểm đến mới thú vị. Một bờ biển trong xanh mời gọi, những làn gió hiu hiu, tiếng sóng rì rào, một anh chàng cao to đẹp trai với một ly nước quả mát lạnh…

3/6/2017